Afspraak

Niet iedere scheiding verloopt volgens het ideaalbeeld

We verwachten dat ex-partners vrienden blijven

Een scheiding met onderlinge toestemming of een week-om-weekverblijf voor de kinderen? Niet iedere scheiding verloopt volgens het ideaalbeeld. Vaak blijkt de realiteit een stuk morsiger. “De maatschappij stelt hoge verwachtingen aan mensen die gaan scheiden.”

Veerle Beel maakt in onderstaand artikel in De Standaard (19/01/2026 ) een en ander duidelijk.

Scheiden is complex

“Een behoorlijk aantal scheidingen blijft ook na een periode van aanpassing en reorganisatie complex”, zegt therapeute Vanessa Maes. “Soms komt dat door aanslepende conflicten, soms door andere factoren, zoals partnergeweld of wanneer een van hen een psychisch probleem of een verslavingsproblematiek heeft. Het laat ouders soms achter met een gevoel van falen, alsof zij niet hard genoeg hun best doen. Maar om te overleggen en afspraken te maken, moet je met twee zijn en soms is dat moeilijk.”

De afgelopen decennia heeft de overheid nochtans maatregelen genomen om ouderschap na een scheiding makkelijker te maken. In 1995 werd gezamenlijk ouderlijk gezag de wettelijke norm in plaats van het vroegere hoede- en bezoekrecht. Sinds 2014 zijn rechters verplicht om ouders bij een scheiding te informeren over ‘bemiddeling’, waarbij een onafhankelijke partij helpt om de afspraken bij een scheiding vast te leggen. In 2018 werd daarnaast de procedure voor een echtscheiding met onderlinge toestemming (EOT) vereenvoudigd, waardoor die volledig schriftelijk kan worden afgehandeld en ex-partners niet meer voor de rechtbank moeten verschijnen.

Juridisch vlotter, maar daarom niet minder conflictueus: dat is de conclusie van nieuw onderzoek van de Universiteit Antwerpen, onder leiding van professor Dimitri Mortelmans. De mate waarin gescheiden mensen conflict hebben ervaren, of nog ervaren, is zelfs gestegen in vergelijking met de vorige bevraging vijftien jaar geleden. Zo ervaren zes op de tien ex-partners een conflictueuze periode in hun scheiding en blijven die conflicten bij een op de vijf nog lang aanslepen.

“De maatschappij stelt hoge verwachtingen aan mensen die gaan scheiden”, zegt Inge Pasteels, onderzoekshoofd aan Hogeschool PXL. “De wetgever had zeker nobele bedoelingen, maar de lat ligt voor sommigen te hoog. Soms lijkt het wel of we verwachten dat ex-partners ook vrienden zullen blijven, maar er is natuurlijk een reden waarom ze uit elkaar zijn gegaan. De conflicten die in de relatie al speelden, komen daarna vaak opnieuw boven.”

“On speaking terms”

Wettelijk gezien moet een scheidingsovereenkomst alleen vastleggen hoe het vermogen wordt verdeeld, bij wie de kinderen zullen verblijven en hoe de kosten voor de kinderen zullen worden geregeld. “De rest zijn intentieverklaringen, bijvoorbeeld over wie de kinderen naar school zal brengen of wie er thuisblijft voor de kinderen als ze ziek zijn, en of daarvoor ook derden mogen worden ingeschakeld”, zegt Wim Van de Maele, erkend bemiddelaar in familiezaken. Hij helpt ouders die scheiden om zo’n overeenkomst te maken. Ook notarissen en advocaten kunnen zich specialiseren in bemiddeling.

“Je kunt een verblijfsregeling afspreken voor een kind van drie jaar, maar zodra hij of zij een tiener wordt, is de situatie helemaal anders. Je kunt afspreken dat je in elkaars buurt zult blijven wonen, maar ineens vind je elders werk en wil je toch verhuizen. Het kan goed zijn om in je scheidingsovereenkomst op te nemen dat je regelmatig opnieuw zult overleggen. Of dat je in geval van een conflict opnieuw naar een bemiddelaar zult stappen, en niet naar de rechtbank. Vanzelfsprekend is dat makkelijker voor mensen die nog on speaking terms zijn.”

Van de Maele wijst erop dat het sowieso de bedoeling is van scheidingsbemiddeling om tot afspraken te komen die in een scheidingsovereenkomst worden vastgelegd. “Wij, bemiddelaars, werken naar een doel toe en bewaken dus de vooruitgang van de procedure. Het resultaat is sowieso een momentopname, binnen een traject dat veel langer duurt. De overgang van samen ouders zijn naar apart ouderschap, en de verandering van je zelfbeeld die daarmee samenhangt, kan veel meer tijd in beslag nemen. Er kunnen weer nieuwe bekommernissen opduiken.”

Mondige kinderen

“Daar komt bij dat kinderen en jongeren mondiger zijn geworden”, zegt therapeute Maes. “Ze vinden het niet altijd leuk om te verhuizen, ze willen liever op één plek wonen of verkiezen een ouder bij wie ze het comfortabelst zijn. Of ze gaan een ouder wegduwen, omdat ze boos, verward of teleurgesteld zijn, en worden daar blindelings in gevolgd door de andere ouder. Er wordt meer naar kinderen geluisterd – en dat is een goede zaak – maar hun stem moet steeds in perspectief worden geplaatst van hun leeftijd en hun ontwikkeling.”

Maes pleit voor meer gespecialiseerde hulpverlening aan ouders tijdens en na een scheiding, en volgt daarin het model van ‘parallel solo ouderschap’, ontwikkeld door de onderzoeksgroep People & Society Research van de Hogeschool PXL.

“Het houdt in dat je ouders helpt om hun eigen weg te gaan: minder focussen op hun ex, en meer op hun eigen ouderschap, en hun relatie met hun kinderen”, verduidelijkt onderzoekshoofd Inge Pasteels. “Uiteraard moet elke ouder rekening houden met dat de kinderen ook in een ander gezin wonen en hen daarin helpen. Als je zoon of dochter klaagt over iets dat bij de ex is gebeurd, kun je best zeggen dat hij of zij de situatie daar moet aankaarten. Je moet nog afspraken met elkaar kunnen maken, maar niet meer dan strikt noodzakelijk. Doordat je niet voortdurend alles bespreekt, kan het conflict gaan liggen.”

“Dat is niet terug naar vroeger, waarbij één ouder, meestal de vader, bijna werd buitengesloten. Maar als het niet lukt om te praten, moet je inzetten op twee aparte oudersporen. Ook grootouders, vrienden en school kunnen steun bieden, door het ex-partnerschap te laten rusten. Bevestig ouders dus niet in het idee dat hun ex de vijand is. Soms is het goed dat ze eens een ander geluid horen.”

Bron: De Standaard 19/01/2026

scheiden