Afspraak

Wat met het huis bij scheiding?

Een woning wordt bij scheiding niet automatisch in twee gedeeld.

Als je samen een huis bouwt, ga je ervan uit dat het een investering voor het leven is. Tot de relatie stuk loopt. Dan verandert die investering snel in een kluwen van cijfers, eigendomsrechten en moeilijke vragen. Wie krijgt wat? Maar nog ingewikkelder: wat als een van beide partners de bouwgrond ooit alleen kocht?

In HLN van 16 mei 2026 geeft familierechtadvocate Claudia Van de Velde meer duiding bij deze heikele kwestie. Hieronder volgt het artikel.

Het probleem

Zestien jaar geleden kocht Thomas een bouwgrond, waarop hij samen met zijn toenmalige echtgenote een woning liet bouwen. Nu ze in onderling overleg (EOT) uit elkaar zijn gegaan, liet hij alles schatten. De prijs voor de grond kwam op 150.000 euro, de woning op 350.000 euro. Maar dan volgde een verrassing. “Volgens het immokantoor mag ik mijn grond maar voor 80 procent aanrekenen, omdat er al een woning op staat. Klopt dat?”

Waar komt die 80%-regel vandaan?

Volgens familierechtadvocate Claudia Van de Velde duikt die ‘80%-regel’ wel vaker op. “Maar laat ons meteen duidelijk zijn: zo’n vaste regel bestaat niet in het Belgisch recht.”

Het idee dat een bouwgrond minder waard wordt zodra er een woning op staat, leeft vooral in de vastgoedwereld. “Makelaars en schatters redeneren soms dat een vrije bouwgrond aantrekkelijker is”, legt Van de Velde uit. Een koper kan dan nog helemaal zelf bepalen wat hij bouwt, terwijl die vrijheid er bij een perceel met een bestaande woning niet meer is, de grond heeft met andere woorden minder ‘marktwaarde’. “Maar dat is een commerciële redenering, geen juridische. Wat op de vastgoedmarkt speelt, is niet automatisch van toepassing bij een verdeling tussen ex-partners.”

Wie is eigenlijk eigenaar?

Om Thomas’ situatie correct te beoordelen, moeten we eerst terug naar de basis. “Het Belgisch recht vertrekt van het principe van natrekking. Dat betekent dat, als er niets anders tussen de partijen geregeld werd, de eigenaar van de grond ook eigenaar is van alles wat erop gebouwd wordt.”

Maar daarmee is het verhaal nog niet af. “Bij een scheiding wordt niet alleen gekeken naar eigendom op papier, maar ook naar de financiële realiteit. Wie heeft de grond gekocht? Wie betaalde de bouwkosten? Wie droeg de lening en in welke verhouding?”

Op basis daarvan kunnen er zogenaamde ‘terugvorderingsrechten’ ontstaan. “Dat betekent dat een partner die financieel heeft bijgedragen recht kan hebben op een compensatie, ook al is hij of zij geen juridisch eigenaar van het geheel.” Dus zelfs als Thomas juridisch eigenaar is van de grond én de woning, kan zijn ex-partner een financiële compensatie eisen voor haar aandeel in de gezamenlijke investering: de nieuwbouwwoning.

Groot verschil naargelang je statuut

De uiteindelijke verdeling hangt sterk af van de relatievorm van het koppel. En daar loopt het in de praktijk vaak mis. “Bij gehuwden speelt het huwelijksvermogensstelsel een cruciale rol.”

Wie zonder huwelijkscontract trouwt, valt automatisch onder het wettelijk stelsel. “Inkomsten, en dus ook de financiering van de woning, zijn dan in principe gemeenschappelijk, terwijl de bouwgrond die al vóór het huwelijk werd verworven, voor eigen rekening blijft. Dat kan tot complexe verrekeningen leiden wanneer er met gemeenschappelijke middelen op eigen grond wordt gebouwd.”

De andere partner zal dan immers moeten kunnen aantonen dat er effectief mee werd geïnvesteerd in de woning om een terugvordering te kunnen instellen. “Het is dus zeker niet automatisch zo dat de waarde van de woning gewoon door twee wordt gedeeld.”

Bij koppels met een huwelijkscontract kunnen de regels anders liggen, afhankelijk van de gemaakte afspraken. “Maar ook dan kunnen er terugvorderingsrechten ontstaan wanneer gemeenschappelijk geld werd gebruikt om een eigen goed te bebouwen.”

Ingewikkelder wordt het bij wettelijk of feitelijk samenwonenden. Van de Velde: “Bij hen geldt het principe van natrekking nog strikter, en komt het er bij een verdeling op aan wat je kan bewijzen: wie heeft wat betaald, welke afspraken zijn er gemaakt en wat staat er op papier?”

Geen vaste regel, wel een totaalplaatje

Voor Thomas betekent dit dat hij zijn grond niet automatisch aan 80 procent moet laten waarderen. Al wil dat niet zeggen dat de aanwezigheid van een woning geen invloed kan hebben op de prijs van de grond. “Maar je mag de waarde van de grond en de woning niet kunstmatig opsplitsen. Het gaat bij een scheiding en/of uitkoop altijd om het totaalplaatje, de concrete bijdragen en het juridisch statuut van het koppel. Vuistregels uit de vastgoedsector zijn geen betrouwbare leidraad bij die objectieve waardebepaling.”

Voor Thomas – en vele anderen in gelijkaardige situaties – is professioneel advies bij een notaris, advocaat of erkend bemiddelaar dan ook geen overbodige luxe. “Wat op het eerste gezicht een technische discussie lijkt, kan een grote financiële impact hebben”, waarschuwt Van de Velde. “Een correcte en eerlijke analyse vooraf kan veel kopzorgen en discussies achteraf vermijden.”

Bron: HLN 16/05/26

huis en scheiding