Afspraak

Echtscheidingspensioenen en het regeerakkoord

In het artikel De impact van het Regeerakkoord op de echtscheidingsovereenkomsten (18/02/25) komt het luik echtscheidingspensioenen al kort aan bod. Hieronder kunt u er meer over lezen in een artikel van Fleur Mees in het Het Laatste Nieuws.

Echtscheidingspensioenen kosten overheid steeds meer: regering wil ze afschaffen. Wat betekent dat voor u?

Scheiden om extra pensioen te krijgen? Het klinkt absurd, maar het is volgens N-VA één van de redenen waarom de factuur van de ‘echtscheidingspensioenen’ explodeert tot 401 miljoen euro. De Arizona-regering wil het systeem – samen met het gezinspensioen – afschaffen. En als ze het ook schrapt voor wie het nu al krijgt, dreigen 420.000 Belgen hun maandelijks extraatje te verliezen.

Beeld u zich deze situatie in, misschien wat cliché maar wel uit het leven gegrepen. Van een gehuwd koppel wil één van de twee partners voor zijn of haar carrière gaan. De andere partner – doorgaans nog steeds de vrouw – blijft thuis om voor de kinderen te zorgen, bijvoorbeeld tot ze naar de middelbare school gaan. Dat kan haar later financieel zuur opbreken. De jaren die ze niet gewerkt heeft, tellen immers niet mee voor de pensioenopbouw. Om het volledige minimumpensioen van 1.700 euro te verdienen, moet je tegenwoordig minstens 20 jaar werken en een carrière van 45 jaar achter de rug hebben. Voorwaarden die de (tijdelijk) thuisblijvende partner waarschijnlijk niet vervuld krijgt.

En dan strandt het huwelijk plots. Om te vermijden dat de ‘financieel zwakkere’ echtgenoot – die jaren thuis gebleven is voor de carrière van zijn of haar partner – het na de scheiding moet rooien met een minuscuul pensioentje, is ooit het ‘echtscheidingspensioen’ in het leven geroepen. Dat is een extraatje bovenop het eigen pensioen om de thuisgebleven jaren te compenseren. Dat wordt opgehoest door de staat, niet door de ex-partner. Volgens de federale pensioendienst bedraagt het gemiddelde echtscheidingspensioen 178 euro bruto per maand. In combinatie met het gewone rustpensioen komt een gescheiden gepensioneerde zo maandelijks aan een inkomen van 1.582 euro bruto.

Misbruik

Opvallend is dat de kost van die echtscheidingspensioenen sinds 2020 exponentieel stijgt. Vijf jaar geleden kostte het de overheid 246 miljoen euro, maar in 2024 steeg de factuur al naar 401 miljoen euro. Dat is een toename van maar liefst 63 procent. Dat blijkt uit cijfers die Kamerlid en federaal fractieleider Axel Ronse (N-VA) opvroeg bij minister van Pensioenen Jan Jambon (N-VA).

Hoe komt dat? Het aantal mensen met een echtscheidingspensioen zit stevig in de lift. In 2020 waren dat er nog 125.000, in 2024 kregen 171.555 mensen dat extraatje, zo blijkt uit nieuwe cijfers van de federale pensioendienst. Dat is een stijging van 37 procent. Maar dat verklaart slechts voor een deeltje waarom de kost zo stijgt. De inflatie zit er ook voor iets tussen. Al is er volgens N-VA nog een derde reden: optimalisatie. “In sommige gevallen loont het financieel om te scheiden, bijvoorbeeld voor koppels met meerdere woningen of ongelijk opgebouwde pensioenen”, zegt Ronse. “We kunnen het niet hard maken, maar misbruik door strategisch te scheiden speelt in ieder geval een rol.”

Verlies voor 420.000 Belgen?

Het systeem van ‘echtscheidingspensioenen’ verdwijnt volgens de Vlaams-nationalisten dan ook best in de prullenmand. “Mensen mogen ervoor kiezen om thuis te blijven voor het gezin, maar het is dan aan de ex-partner om de financiële verantwoordelijkheid op te nemen, niet aan de belastingbetaler. Dat is gewoon maatschappelijk onrechtvaardig”, zegt de N-VA’er.

De federale regering is ook van plan om het echtscheidingspensioen én het gezinspensioen – een gelijkaardig systeem, maar dan voor wie nog getrouwd is – ‘op middellange termijn’ af te schaffen. Maar wat dat precies betekent, blijft nog vaag. Het kabinet-Jambon kan nog geen duidelijkheid scheppen of het ook afgeschaft wordt voor wie nu al zo’n aanvullend pensioen ontvangt. Volgens Ronse mag iemand die nu al zo’n pensioenextraatje krijgt niet getroffen worden. Hij wil alleen de nieuwe instroom stoppen, mits een overgangsfase.

De impact van zo’n schrapping zou enorm zijn. In totaal ontvangen zo’n 420.000 mensen momenteel een gezins- of echtscheidingspensioen, oftewel een extraatje van enkele honderden euro’s per jaar bovenop hun pensioen. Vooral vrouwen zullen er de dupe van worden, want zowat acht op de tien ontvangers is van het vrouwelijke geslacht. Het pensioen van vrouwen is sowieso gemiddeld al een vijfde lager dan dat van mannen. “Vrouwen zullen inderdaad harder getroffen worden door deze maatregel”, erkent pensioenexperte Ria Janvier (UAntwerpen). “In de toekomst zal dat wel minder een probleem zijn, omdat er in de meeste gezinnen twee kostwinners zijn.”

Vlinders in de buik

Als alternatief voor het echtscheidingspensioen en om te vermijden dat de financieel zwakkere partner tijdens zijn of haar pensioen op droog zaad komt te zitten, wil de federale regering een ‘pensioensplit’ tussen koppels ‘stimuleren’. Dat betekent dat de financieel sterkere partner een deel van zijn of haar pensioen overdraagt aan de andere. Janvier vindt dat op zich geen slecht idee. “Zo is de samenleving niet langer financieel verantwoordelijk voor een scheiding, maar wel het koppel zelf.”

De professor zet er echter wel een grote kanttekening bij. “Dit is gemakkelijker gezegd dan gedaan. Als er al een kink in de kabel zit, gaat de financieel sterkere partner niet lachen als de andere een deel van zijn of haar pensioen opeist”, kadert ze. “Dat betekent dat je een pensioensplit aan de start van het huwelijk moet regelen. Maar is dat iets waar je aan denkt als er nog veel vlinders zijn en je verwacht dat je voor eeuwig samen gaat blijven? Niet iedereen gaat aan die administratieve kant denken. Bovendien moet de partner er ook nog mee akkoord gaan dat hij of zij na een scheiding maandelijks een deel van zijn of haar pensioen afstaat.”

Bron: Fleur Mees in HLN 10-04-25

echtscheidingspensioen